Cách nhận biết và trị bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng hiệu quả

Bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến cây chậm phát triển, giảm năng suất và chết dần từ thân xuống rễ nếu không xử lý kịp thời. Bài viết sau từ Bioseed sẽ giúp bạn nhận diện sớm và xử lý để hạn chế thiệt hại từ đầu mùa.

1. Nhận diện sớm bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng

Bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng là một trong những nguyên nhân khiến cây suy yếu, chết dần và làm giảm nghiêm trọng năng suất. Tuy nhiên, các triệu chứng đầu tiên của bệnh lại thường bị nhà vườn bỏ qua vì biểu hiện mờ nhạt và dễ nhầm lẫn với các tổn thương bình thường ở cây.

1.1 Những dấu hiệu đầu tiên dễ bị bỏ qua

Ở giai đoạn đầu, trên thân cây bắt đầu xuất hiện các vết rạn nứt nhỏ, thường nằm gần gốc, đi dọc theo chiều thân. Một lớp nhựa trong suốt, hơi dính sẽ chảy ra từ các khe nứt này.

Lúc này, cây vẫn còn phát triển nhưng có biểu hiện lá hơi héo, chậm lớn dù đất đủ ẩm, khiến nhiều nhà vườn chủ quan. Đây chính là thời điểm lý tưởng để phát hiện và xử lý bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng nếu có theo dõi kỹ.

    Bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng giai đoạn đầu vết nứt nhỏ dọc

1.2 Diễn tiến của bệnh theo từng giai đoạn

Giai đoạn đầu

Nếu không xử lý, dịch nhựa ban đầu chuyển sang màu vàng đậm hoặc nâu, kèm theo mùi hôi nhẹ do nấm bắt đầu tấn công vào phần mô gỗ.

Giai đoạn sau

Các vết nứt dọc thân nhanh chóng mở rộng, lan cao lên thân chính và cành. Phần vỏ cây bị mềm, bong tróc, sau đó thối nhũn và đổi màu đen. Trong giai đoạn nặng, mô dẫn bị phá hủy khiến cây không hút được dinh dưỡng, lá rụng, héo nhanh, cuối cùng dẫn đến chết dần từ thân xuống rễ.

  Giai đoạn nặng bệnh nứt thân xì mủ cây chết dần

2. Nguyên nhân thực sự khiến sầu riêng bị xì mủ

Việc tìm ra nguyên nhân chính xác giúp nhà vườn không chỉ trị đúng cách mà còn chủ động ngăn bệnh quay lại. Bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng thường khởi phát do nấm bệnh nhưng sự bùng phát của nó lại chịu tác động lớn từ điều kiện canh tác và quản lý vườn.

2.1 Tác nhân gây bệnh chính là nấm và điều kiện đi kèm

Tác nhân trực tiếp gây ra bệnh là nấm Phytophthora palmivora, tồn tại phổ biến trong đất, nước và xác bã thực vật phân hủy. Khi điều kiện ẩm độ cao, đặc biệt là vào mùa mưa kéo dài, nấm phát triển nhanh và xâm nhập vào mô cây qua các vết xước, tổn thương trên thân, gốc.

Những vườn có đất úng nước, thoát nước kém là nơi lý tưởng để mầm bệnh phát tán và tấn công hàng loạt cây sầu riêng.

       Nấm Phytophthora gây bệnh nứt thân xì mủ sầu riêng

2.2 Các sai sót trong chăm sóc góp phần gây bệnh

Bên cạnh yếu tố bệnh hại, cách chăm sóc sai lệch cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

• Tưới quá nhiều nước, tạo bồn quanh gốc mà không có rãnh thoát khiến rễ bị ngập úng kéo dài, giảm sức đề kháng.
• Cắt tỉa sai kỹ thuật, dùng dao kéo không khử trùng cũng vô tình tạo vết thương hở, mở cửa cho nấm Phytophthora xâm nhập và phát triển mạnh.

3. Tác hại và hậu quả nếu không trị bệnh kịp thời

Khi bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng không được xử lý đúng lúc, hậu quả không chỉ dừng lại ở một vài cây nhiễm mà có thể lan nhanh ra toàn vườn, gây thiệt hại cho nhà vườn.

3.1 Cây suy kiệt dần và chết hàng loạt

Khi bệnh tiến triển, cây mất khả năng vận chuyển dinh dưỡng và nước từ rễ lên tán. Lá vàng dần rồi rụng, trái non rụng sớm, năng suất giảm rõ rệt. Nếu không được can thiệp, cây chết đứng hoặc chết dần từ gốc lên thân, khô ngọn. Trong nhiều trường hợp, cả khu vườn có thể mất trắng chỉ sau một mùa mưa kéo dài.

 Cây bị chết đứng, chết ngọn do bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng

3.2 Lây lan nhanh sang các cây khỏe mạnh

Nấm Phytophthora có khả năng phát tán mạnh qua nước mưa, dòng chảy, hoặc gián tiếp qua dụng cụ cắt tỉa, giày dép, tay người nếu không được vệ sinh. Một vết bệnh nhỏ ở gốc cây nhiễm có thể trở thành trung tâm phát tán lan sang cây khỏe, đặc biệt là trong mùa mưa.

4. Cách trị bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng theo từng bước

Khi phát hiện cây đã nhiễm bệnh, nhà vườn cần thực hiện đồng bộ và nghiêm túc từng bước xử lý để kịp thời kiểm soát sự lây lan. Không chỉ xử lý bệnh mà còn cần kết hợp cải thiện điều kiện môi trường để ngăn nấm quay trở lại.

4.1 Khoanh vùng và cách ly cây bệnh

Việc đầu tiên là khoanh vùng cây bị bệnh, tạm dừng tưới nước xung quanh gốc để tránh lan truyền bào tử nấm theo dòng chảy. Những cành bị nhiễm nặng cần được cắt bỏ, gom và tiêu hủy ngay trong ngày.

Tuyệt đối không dùng dụng cụ cắt tỉa từ cây bệnh sang cây khỏe mà không sát khuẩn kỹ, vì đây là cách lây lan bệnh rất nhanh nhưng thường bị bỏ qua.

4.2 Làm sạch vết bệnh và xử lý tại chỗ

Dùng dao sắc đã vô trùng gọt bỏ toàn bộ phần vỏ bị thối nhũn, gỗ đen đến khi thấy lớp mô lành màu sáng.

Sau đó, bôi dung dịch thuốc đặc trị gồm Bis Nano Cu + Bis B2, bôi 2-3 lần vào khu vực đã vệ sinh và xung quanh.

 

4.3 Tưới gốc và tiêm thuốc khi bệnh đã nặng

Kết hợp diệt toàn bộ nấm bệnh và Tuyến trùng dưới rễ với bộ đôi Bis T2 plus + Bis B1 tưới đều từ gốc ra hết tán cây. Tưới 2 lần cách nhau 5-7 ngày để xử lý toàn bộ mầm bệnh trong gốc cây.

5. Phục hồi sức cây sau điều trị bệnh

Sau khi kiểm soát được bệnh bà con cần phục hồi sức khỏe cho cây. Một cây sầu riêng đã bị tổn thương thân sẽ cần thời gian và dinh dưỡng phù hợp để tái tạo mô mới và tránh tái nhiễm.

Dùng Bis 68 tưới để tái tạo lại hệ rễ khỏe mạnh, khi cơi đọt đi lại nên quản lý sâu rầy tốt và phun thêm Bis TE04 để lá lụa xanh -dày, bóng khỏe.